ندارند در ظهور و خفا ، و جواب منع عدم تفاوت و ملازمه است ، از جهت آن كه علوم ضروريّه تفاوت در نوع تصوّرات يعنى در خفا و ظهور دارند ، پس قول او كه : « و يجوز التّفاوت » الى آخر گفته اشعار مذهب اشاعره و التفات به اين جواب است . قال : : و ارتكاب اقل القبيحين مع امكان التخلّص . « 1 » اين كلام صلاحيّت آن دارد كه جواب از دو شبهه باشد از اشاعره ، يكى از دو شبهه اين است كه اگر كذب قبيح باشد هرآينه كذبى كه موجب تخلّص نبى - صلّى اللّه عليه و آله - باشد از بليّه ظالم قبيح خواهد بود ، و تالى باطل است از جهت آن كه خوب است البتّه تخليص نبى - صلّى اللّه عليه و آله - پس مقدّم كه قبح كذب باشد نيز باطل خواهد بود . دويم : اين است كه گفته‌اند اگر انسانى بگويد البته فردا كذبى خواهم گفت اگر خوب است وفا به وعدهء خود نمودن پس گفتن كذب خوب است ، و اگر قبيح است پس صدق او قبيح است و كذب او خوب است . و جواب از اين هر دو امر واحد است ، و آن اين است كه : خلاص نمودن نبى - صلّى اللّه عليه و آله - ارجح و اقوى است از صدق در اين مقام ، پس تركش اقبح خواهد / * الف / 174 / بود از كذب ، از جهت حصول مصلحت عظيمه . و ايضا واجب است بر او ترك كذب در

--> ( 1 ) . كشف المراد / 304 : المخلص